Το εσωτερικό «ταξίμετρο» του εγκεφάλου – Γιατί είναι παντελώς αδύνατο να νικήσεις τη νύστα
Όλοι έχουμε βρεθεί σε εκείνη τη γνώριμη, σχεδόν τραγελαφική θέση: το ρολόι δείχνει περασμένες 3 το πρωί, η οθόνη του κινητού καίει τα μάτια σου, κι εσύ προσπαθείς απεγνωσμένα να πείσεις τον εαυτό σου ότι «αντέχεις ακόμα ένα επεισόδιο». Μόνο που η πραγματικότητα έχει τελείως διαφορετική άποψη. Τα βλέφαρά σου αποκτούν ξαφνικά το βάρος μιας ολόκληρης πολυκατοικίας, το μυαλό σου αρχίζει να κολλάει επικίνδυνα και το χασμουρητό σου θυμίζει έξαλλο λιοντάρι. Όσο κι αν επιστρατεύσεις διπλούς εσπρέσο, ενεργειακά ποτά ή απλή, καθαρή πεισματική θέληση, υπάρχει ένας αόρατος κριτής μέσα στο κεφάλι σου που έχει ήδη βγάλει την τελική απόφαση.
Αν αναρωτιέσαι αν αυτή η ακατανίκητη τάση για ύπνο είναι απλώς μια γενική «μπαταρία» που αδειάζει, η επιστήμη μόλις σου έχει μια πολύ πιο διασκεδαστική απάντηση. Μια ολοκαίνουργια έρευνα στο Nature αποκάλυψε ότι ο εγκέφαλός σου διαθέτει ένα ολοκληρωμένο, σούπερ ακριβές «ταξίμετρο» ύπνου. Μελετώντας τους εγκεφάλους ποντικών που κρατήθηκαν ξύπνιοι για τις ανάγκες της επιστήμης, οι ερευνητές ανακάλυψαν συγκεκριμένες ομάδες νευρώνων που λειτουργούν σαν αυστηροί θυρωροί. Όσο περισσότερο μένεις ξύπνιος, τόσο αυτά τα κύτταρα ανεβάζουν στροφές, μετρώντας αντίστροφα τις ώρες μέχρι να σε ρίξουν knock out.
Διάβασε επίσης: Οι 7 ψυχολογικές αποκαλύψεις για όσους περπατούν γρήγορα στον δρόμο
Το πιο αστείο της υπόθεσης είναι ότι αυτά τα κύτταρα –που βρίσκονται σε περιοχές όπως ο median raphe και η anterior medial preoptic area– δεν περιμένουν κάποιο εξωτερικό ζόρι για να πιάσουν δουλειά. Δουλεύουν με βάση το δικό σου καθημερινό πρόγραμμα. Όταν είσαι στα πάνω σου και γυρνάς αμέριμνος δεξιά κι αριστερά, αυτά μετράνε ασταμάτητα τις ώρες εγρήγορσης. Κι όταν η μέτρηση χτυπήσει «κόκκινο», η πίεση για ύπνο γίνεται τόσο αδίστακτη που ο εγκέφαλος απλώς σου κατεβάζει τον γενικό. Αν θέλεις να μάθεις πώς οι επιστήμονες κατάφεραν να «πειράξουν» αυτό το εσωτερικό ρολόι και τι συνέβη όταν προσπάθησαν να καταργήσουν τον ύπνο, συνέχισε να διαβάζεις.
Το κουμπί που προκαλεί στιγμιαίο «κοίμασαι όρθιος»
Όταν οι ερευνητές αποφάσισαν να ενεργοποιήσουν τεχνητά αυτούς τους νευρώνες σε ζώα που ήταν ξεκούραστα και γεμάτα ενέργεια, το αποτέλεσμα ήταν ξεκαρδιστικό. Τα ποντίκια έπεσαν σε βαθύ λήθαργο μέσα σε δευτερόλεπτα, κάνοντας όνειρα με βαρέα κύματα τύπου NREM, σαν να είχαν βγάλει ένα ολόκληρο τριήμερο χωρίς ύπνο. Αντίθετα, όταν «έκλεισαν» αυτούς τους νευρώνες, τα ζώα μετατράπηκαν σε ασταμάτητα party animals που δεν ένιωθαν καμία απολύτως ανάγκη να ξαπλώσουν.
Η εκρηκτική συνταγή της σεροτονίνης και των ανασταλτικών κυττάρων
Πίσω από αυτό το φοβερό σύστημα κρύβονται 2 συγκεκριμένοι πληθυσμοί κυττάρων: εκείνα που χρησιμοποιούν τη σεροτονίνη και εκείνα που φροντίζουν να «φρενάρουν» τους υπόλοιπους νευρώνες. Όταν αυτά τα δύο συνεργάζονται, το αποτέλεσμα είναι τόσο ισχυρό που κανένα ερέθισμα δεν μπορεί να σε κρατήσει ξύπνιο. Όσο οι ώρες αγρυπνίας περνούν, αυτά τα κύτταρα γίνονται όλο και πιο ευαίσθητα, κάνοντας την τελική επικράτηση του ύπνου μια εντελώς προδιαγεγραμμένη υπόθεση.
Η μεγάλη ανατροπή: Ο ύπνος δεν είναι κούραση, είναι ένστικτο!
Το πιο συγκλονιστικό συμπέρασμα αυτής της έρευνας είναι ότι η νύστα δεν είναι απλώς το αποτέλεσμα ενός «κουρασμένου» εγκεφάλου που χρειάζεται ξεσκόνισμα. Είναι μια πρωτόγονη, ακατανίκητη βιολογική ορμή, ακριβώς όπως η λύσσα που πιάνεις όταν πεινάς ή η δίψα μετά από γυμναστήριο. Ο εγκέφαλός σου έχει σχεδιαστεί να κρατάει σκορ για κάθε ώρα που παραμένεις ξύπνιος. Κι όταν το κοντέρ γράψει το όριο, ο ύπνος δεν είναι πια θέμα επιλογής, αλλά η μόνη σου επιλογή.
Διάβασε επίσης:
Δείτε το πλήρες άρθρο στο mad.gr →