Τα ρευματικά νοσήματα δεν επηρεάζουν μόνο τις αρθρώσεις – Τι πρέπει να γνωρίζεις

Όταν ακούμε τον όρο «ρευματικά νοσήματα», το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως στους πόνους στις αρθρώσεις, τη δυσκαμψία και τις δυσκολίες στην κίνηση. Ωστόσο, οι ρευματικές παθήσεις είναι συστηματικά νοσήματα που μπορούν να επηρεάσουν και άλλα όργανα του σώματος, μεταξύ των οποίων και οι πνεύμονες. Παθήσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, το σκληρόδερμα, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και το σύνδρομο Sjögren ενδέχεται να προκαλέσουν διαφορετικές μορφές πνευμονικής προσβολής, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις εξελίσσονται χωρίς εμφανή συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Η ενημέρωση γύρω από αυτή τη λιγότερο γνωστή πλευρά των ρευματικών νοσημάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η έγκαιρη αναγνώριση των πιθανών επιπλοκών μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη αντιμετώπισή τους.

Ο επίμονος ξηρός βήχας, η δύσπνοια, η ανεξήγητη κόπωση και η αισθητή μείωση της αντοχής κατά τη σωματική δραστηριότητα είναι συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται σε άτομα με γνωστό ρευματικό νόσημα. Μία από τις σημαντικότερες εκδηλώσεις είναι η διάμεση πνευμονοπάθεια, η οποία μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή ή ουλοποίηση του πνευμονικού ιστού, επηρεάζοντας σταδιακά την αναπνευστική λειτουργία. Επειδή η πνευμονική συμμετοχή δεν συνοδεύεται πάντοτε από έντονα προειδοποιητικά σημάδια, ο κατάλληλος έλεγχος, σύμφωνα με τις ιατρικές ενδείξεις και τα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς, αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Παράλληλα, η αποφυγή του καπνίσματος, η συνέπεια στη θεραπεία και η τακτική επικοινωνία με τον θεράποντα γιατρό αποτελούν σημαντικά βήματα για την προστασία της υγείας των πνευμόνων.

Διάβασε επίσης: Η τέχνη μπαίνει στο σύστημα υγείας – Ποιοι μπορούν να πάρουν «πολιτιστικό παραπεμπτικό»

Ποια είναι, όμως, η σχέση ανάμεσα στα ρευματικά νοσήματα και τις πνευμονικές παθήσεις; Ποια συμπτώματα πρέπει να κινητοποιούν τους ασθενείς, ποιες εξετάσεις μπορούν να συμβάλουν στην έγκαιρη διάγνωση και ποιες θεραπευτικές επιλογές είναι σήμερα διαθέσιμες; Η Ελληνική Ρευματολογική Εταιρεία – Επαγγελματική Ένωση Ρευματολόγων Ελλάδος (ΕΡΕ-ΕΠΕΡΕ) αναδεικνύει τη σημασία της ενημέρωσης, της πρόληψης και της έγκαιρης ιατρικής παρέμβασης, υπογραμμίζοντας παράλληλα τον καθοριστικό ρόλο της συνεργασίας μεταξύ ρευματολόγου και πνευμονολόγου. Στόχος είναι οι ασθενείς να αναγνωρίζουν έγκαιρα πιθανά προειδοποιητικά σημάδια και να έχουν πρόσβαση στην κατάλληλη φροντίδα, ώστε να διατηρούν όσο το δυνατόν καλύτερη αναπνευστική λειτουργία και ποιότητα ζωής.

1. Όταν ακούμε «ρευματικά νοσήματα», σκεφτόμαστε κυρίως τις αρθρώσεις. Μπορούν όμως να επηρεάσουν και τους πνεύμονες;

Απάντηση:
Ασφαλώς. Τα ρευματικά νοσήματα είναι συστηματικές παθήσεις και δεν περιορίζονται στις αρθρώσεις. Σε νοσήματα όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, το σκληρόδερμα, οι μυοσίτιδες, ο λύκος και το Sjögren, μπορεί να προσβληθούν και οι πνεύμονες. Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις η πνευμονική συμμετοχή μπορεί να εξελίσσεται αθόρυβα.

2. Ποιο είναι το συχνότερο πρόβλημα που μπορεί να εμφανιστεί στους πνεύμονες;

Απάντηση:
Μία από τις σημαντικότερες εκδηλώσεις είναι η διάμεση πνευμονοπάθεια. Προκαλεί φλεγμονή ή και ουλοποίηση του πνευμονικού ιστού και μπορεί να εκδηλωθεί με δύσπνοια και επίμονο ξηρό βήχα. Υπάρχουν όμως και άλλες εκδηλώσεις, όπως η πλευρίτιδα και η πνευμονική υπέρταση. Η μορφή της προσβολής διαφέρει ανάλογα με το ρευματικό νόσημα.

3. Ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοήσει ένας ασθενής με ρευματικό νόσημα;

Απάντηση:
Κυρίως έναν επίμονο ξηρό βήχα ή δύσπνοια που εμφανίζεται ή επιδεινώνεται, ιδιαίτερα κατά την προσπάθεια. Επίσης, σημαντικά είναι η ανεξήγητη κόπωση και η αισθητή μείωση της αντοχής στην άσκηση. Δεν πρέπει να αποδίδουμε αυτόματα αυτά τα συμπτώματα στην ηλικία ή στην «κακή φυσική κατάσταση». Χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

4. Γιατί λέμε ότι η πνευμονική προσβολή μπορεί να είναι ένας «σιωπηλός» κίνδυνος;

Απάντηση:
Γιατί μπορεί να ξεκινήσει χωρίς έντονα συμπτώματα. Ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται καλά στην καθημερινότητά του, ενώ μια αρχόμενη πνευμονική βλάβη εξελίσσεται σταδιακά. Γι’ αυτό, σε ορισμένα ρευματικά νοσήματα, ο κατάλληλος έλεγχος των πνευμόνων έχει σημασία ακόμη και όταν τα συμπτώματα είναι περιορισμένα.

5. Πώς μπορούμε να διαπιστώσουμε αν υπάρχει πρόβλημα στους πνεύμονες;

Απάντηση:
Υπάρχουν σήμερα αξιόπιστες εξετάσεις. Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει δοκιμασίες αναπνευστικής λειτουργίας, όπως η σπιρομέτρηση και η μέτρηση της διάχυσης, αλλά και απεικόνιση του θώρακα. Η αξονική τομογραφία υψηλής ευκρίνειας είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν υπάρχει υποψία διάμεσης πνευμονοπάθειας. Η επιλογή των εξετάσεων γίνεται εξατομικευμένα.

6. Είναι απαραίτητο να συνεργάζονται ο ρευματολόγος και ο πνευμονολόγος;

Απάντηση:
Σε ασθενείς με σημαντική πνευμονική συμμετοχή, η συνεργασία των δύο ειδικοτήτων είναι εξαιρετικά σημαντική. Ο ρευματολόγος γνωρίζει τη συνολική εικόνα και τη δραστηριότητα του ρευματικού νοσήματος, ενώ ο πνευμονολόγος αξιολογεί την αναπνευστική λειτουργία και την πνευμονική βλάβη. Η κοινή αντιμετώπιση επιτρέπει πιο ολοκληρωμένη και εξατομικευμένη φροντίδα.

7. Υπάρχουν σήμερα θεραπείες που μπορούν να βοηθήσουν;

Απάντηση:
Ναι. Τα τελευταία χρόνια έχουμε σημαντική πρόοδο στη θεραπευτική αντιμετώπιση της πνευμονικής συμμετοχής στα ρευματικά νοσήματα. Ανάλογα με την αιτία και τη μορφή της πνευμονικής προσβολής, χρησιμοποιούνται ανοσοτροποποιητικές θεραπείες και, σε συγκεκριμένες μορφές διάμεσης πνευμονοπάθειας, αντιϊνωτικές θεραπείες. Στόχος είναι ο έλεγχος της νόσου και η επιβράδυνση της εξέλιξής της.

8. Μπορεί ο ασθενής να κάνει κάτι ο ίδιος για να προστατεύσει τους πνεύμονές του;

Απάντηση:
Βεβαίως. Πρώτα απ’ όλα, δεν πρέπει να αγνοεί νέα αναπνευστικά συμπτώματα και πρέπει να ενημερώνει έγκαιρα τον γιατρό του. Πολύ σημαντική είναι η αποφυγή ή η διακοπή του καπνίσματος. Επίσης, η σωστή λήψη της θεραπείας και η τακτική ιατρική παρακολούθηση είναι βασικά στοιχεία για την προστασία της υγείας των πνευμόνων.

9. Χρειάζεται να περιμένουμε να εμφανιστούν συμπτώματα για να ελέγξουμε τους πνεύμονες;

Απάντηση:
Όχι πάντα. Σε ορισμένα ρευματικά νοσήματα, ο κίνδυνος πνευμονικής συμμετοχής είναι μεγαλύτερος και ο γιατρός μπορεί να συστήσει έλεγχο ακόμη και πριν εμφανιστούν σημαντικά συμπτώματα. Ο έλεγχος και η συχνότητά του εξαρτώνται από το είδος του νοσήματος και από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς. Η πρόληψη και η έγκαιρη ανίχνευση είναι πολύ σημαντικές.

10. Ποιο είναι τελικά το μήνυμα που πρέπει να κρατήσουμε;

Απάντηση:
Ότι τα ρευματικά νοσήματα δεν αφορούν μόνο τις αρθρώσεις. Οι πνεύμονες μπορεί να επηρεαστούν, μερικές φορές μάλιστα χωρίς έντονα αρχικά συμπτώματα. Γι’ αυτό δεν πρέπει να αγνοούμε τον επίμονο βήχα ή τη δύσπνοια. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή θεραπεία και η συνεργασία ρευματολόγου και πνευμονολόγου μπορούν να προστατεύσουν την αναπνοή και την ποιότητα ζωής του ασθενούς.

«Έχεις ρευματικό νόσημα; Μην αγνοείς την αναπνοή σου. Επίμονος βήχας ή δύσπνοια χρειάζονται έλεγχο. Μίλησε με τον ρευματολόγο σου.»

Η ενημέρωση έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή.

Περισσότερα στο https://tosomasoumilaei.gr

Ελληνική Ρευματολογική Εταιρία

Η ειδικότητα της ρευματολογίας ασχολείται με την πρόληψη, θεραπεία και αποκατάσταση περισσοτέρων από 200 διαφορετικούς τύπους αρθρίτιδας και μυοσκελετικών διαταραχών, που είναι οι πιο συχνές αιτίες ανικανότητας/αναπηρίας στην κοινωνία.

Η Ελληνική Ρευματολογική Εταιρεία – Επαγγελματική Ένωση Ρευματολόγων Ελλάδος (ΕΡΕ-ΕΠΕΡΕ), είναι ένα Επιστημονικό και Επαγγελματικό Σωματείο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, το οποίο αποτελεί τον θεσμικό εκπρόσωπο της ιατρικής ειδικότητας της Ρευματολογίας στην Ελλάδα καθώς και των Ελλήνων Ρευματολόγων.

Πρωταρχικός στόχος της Ε.Ρ.Ε. – ΕΠ.Ε.Ρ.Ε ήταν και είναι η αύξηση του επιπέδου γνώσης και αναγνωρισιμότητας. Έτσι, από το 2014 μέχρι και σήμερα, μέσα από ένα σύνολο δράσεων φιλοδοξεί να επιτύχει την ευρύτερη αναγνώριση σε εθνικό επίπεδο των επιπτώσεων των Ρευματικών Παθήσεων, των μέτρων πρόληψης, της πρώιμης διάγνωσης και έγκαιρης έναρξης της κατάλληλης φαρμακευτικής θεραπείας, καθώς και όλων των διαθέσιμων αποτελεσματικών παρεμβάσεων που μειώνουν τη νοσηρότητα, την αναπηρία και τον κοινωνικό αποκλεισμό, με τελικό στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.