20 χρόνια από το «Back to Black» της Amy Winehouse – Η νέα expanded έκδοση με extra tracks
Η Amy Winehouse άφησε ανεξίτηλο το σημάδι της στη σύγχρονη μουσική σκηνή. Το άλμπουμ της, «Back to Black», που κυκλοφόρησε στις 27 Οκτωβρίου 2006, δεν ήταν απλώς μια συλλογή τραγουδιών, αλλά μια ωδή στην ψυχή, με αιχμηρούς στίχους και μια φωνή που προκαλούσε ρίγη. 5 βραβεία Grammy, συμπεριλαμβανομένου του βραβείου Καλύτερου Νέου Καλλιτέχνη, επισφράγισαν την επιτυχία του, ενώ η πρόωρη απώλεια της τραγουδίστριας το 2011, σε ηλικία μόλις 27 ετών, προσέδωσε στο άλμπουμ μια επιπλέον, βαθύτερη συναισθηματική φόρτιση. Η κληρονομιά του «Back to Black» συνεχίζει να επεκτείνεται, με το άλμπουμ να κατατάσσεται στην 8η θέση της λίστας με τα καλύτερα άλμπουμ όλων των εποχών από το Apple Music το 2024.
Στη Μεγάλη Βρετανία, η διαχρονική απήχηση του άλμπουμ αντικατοπτρίζεται στην εντυπωσιακή του πορεία στα charts. Σύμφωνα με την Official Charts Company, το «Back to Black» βρίσκεται ανάμεσα στα 15 πιο επιτυχημένα άλμπουμ στην ιστορία των βρετανικών charts, έχοντας ξεπεράσει τα 4,6 εκατομμύρια αντίτυπα. Με αφορμή την 20η επέτειο, κυκλοφόρησε μια επανέκδοση τριών δίσκων, με ακυκλοφόρητα b-sides, demos και live ηχογραφήσεις, αναμένοντας να δώσει νέα ώθηση στις πωλήσεις.
Διάβασε επίσης: Amy Winehouse: 14 χρόνια χωρίς τη φωνή που σημάδεψε μια γενιά
Το ντεμπούτο άλμπουμ της Amy Winehouse, «Frank», το 2003, είχε ήδη κερδίσει τους φίλους της jazz και R&B στο Λονδίνο, με τις εμφανίσεις της σε εμβληματικά στέκια του Soho. Ωστόσο, το «Back to Black» κατάφερε να συμπυκνώσει τις retro επιρροές της σε κάτι απόλυτα σύγχρονο, μαγνητίζοντας ολόκληρο τον κόσμο. Εμπνευσμένη από τα girl groups των ’60s, όπως The Ronettes, The Shangri-La’s και The Shirelles, η Amy Winehouse διοχέτευσε το μελόδραμα και την μεγαλοπρέπεια της εποχής μέσα από έναν προσωπικό φακό, συνδυάζοντας τον έρωτα με την καυστική ειρωνεία, τον κυνισμό και την τραυματισμένη οικειότητα των βιωμάτων της.
«Η Amy αγαπούσε τα παλιά girl groups και τον τρόπο που τα τραγούδια τους αποτύπωναν τον νεανικό έρωτα ως κάτι απόλυτα καταναλωτικό: είτε το πιο υπέροχο πράγμα στον κόσμο, είτε η απόλυτη καταστροφή, χωρίς κάτι ενδιάμεσο», εξηγεί ο παραγωγός και συνθέτης Paul O’Duffy, ο οποίος συνεργάστηκε με την Amy Winehouse στο τραγούδι «Wake Up Alone». «Την τραβούσε αυτό το είδος μουσικής, αλλά ταυτόχρονα φαινόταν να αντικατοπτρίζει την ίδια και τον τρόπο που προσέγγιζε τα θέματα της καρδιάς».
Για τη δημιουργία του «Back to Black», η Amy Winehouse συνεργάστηκε με τους παραγωγούς Mark Ronson και Salaam Remi, σε στούντιο στο Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη. Μαζί με τον Darcus Beese της Island Records, συγκρότησαν μια ομάδα από παραγωγούς, συν-στιχουργούς και μουσικούς με vintage αισθητική, συμπεριλαμβανομένων των The Dap-Kings, της μπάντας που συνόδευε τη θρυλική soul και funk τραγουδίστρια Sharon Jones, μια από τις μεγάλες επιρροές της Amy Winehouse.
Το άλμπουμ ηχογραφήθηκε κυρίως στα Daptone Studios, ένα αναλογικό στούντιο με εξοπλισμό που ταίριαζε απόλυτα με τον διαχρονικό ήχο που αναζητούσαν η Amy Winehouse και οι παραγωγοί της. Τα ντραμς με cocktail-kit, οι χάλκινοι πνευστοί, οι πλούσιες εγχορδές, τα λαμπερά πλήκτρα και οι groove-heavy μπασογραμμές δημιούργησαν το ιδανικό υπόβαθρο για τις «torch songs» της Amy Winehouse, τραγούδια αγάπης και πληγωμένης υπερηφάνειας, που γέννησαν επιτυχίες όπως το ομώνυμο κομμάτι, το «Rehab» και το «You Know I’m No Good».
Κατά την κυκλοφορία του, ο Kerri Mason έγραψε για το «Back to Black» στο Billboard: «Ένα ειλικρινές, ωμό άλμπουμ χωρισμού που μπορεί να σταθεί δίπλα στα καλύτερα, με τους ήχους των καλύτερων στιγμών της πρώιμης ροκ μουσικής». Εξήρε τους Ronson και Salaam Remi για την ικανότητά τους να αποτυπώσουν την αγάπη της Amy Winehouse για τη soul, το θεατρικό doo-wop και τη Motown, παρουσιάζοντάς την ως ένα μοναδικό ταλέντο: «ένα εντελώς νέο πλάσμα, προϊόν του hip-hop και της jazz, της εμπειρίας, όχι της αθωότητας».
Η δημιουργική διαδικασία
Μετά την επιτυχία του «Frank», η Amy Winehouse είχε καθιερωθεί ως μια από τις πιο ξεχωριστές νέες τραγουδοποιούς της Βρετανίας. Το άλμπουμ έφτασε στο Νο. 13 των U.K. Albums Chart και ήταν υποψήφιο για το Mercury Prize. Αντί να βιαστεί για τη συνέχεια, η Amy Winehouse πήρε τον χρόνο της για να διαμορφώσει το επόμενο βήμα της καριέρας της, συνεργαζόμενη στενά με τους Ronson, Darcus Beese και τον μάνατζέρ της Nick Shymansky. Μέσα από νέες γνωριμίες, διαμορφώθηκε το «Back to Black», με πιο ειλικρινείς στίχους και έναν πιο σκοτεινό, εκτεταμένο ήχο.
Κατά τη διάρκεια της ηχογράφησης, οι συνεργάτες της Amy Winehouse εντυπωσιάστηκαν από την φυσική της αίσθηση για τη μελωδία, τον ρυθμό και την φρασεολογία. Αν και δεν είχε επίσημη μουσική εκπαίδευση, ήταν αυτοδίδακτη στην κιθάρα και τραγουδούσε με την National Youth Jazz Orchestra ως έφηβη, ενώ παράλληλα παρακολουθούσε το διάσημο Sylvia Young Theatre School στο Λονδίνο.
«Είναι δύσκολο να το περιγράψω: η Amy δεν ήταν τεχνική, αλλά είχε μια βαθιά κατανόηση της μουσικής. Καθόμασταν και ακούγαμε πολύ jazz και εκείνη ακολουθούσε κάθε νότα», λέει ο Dale Davis. «Την παρακολουθούσες και σκεφτόσουν: «Ναι, είσαι πραγματικά σε επαφή με όλα όσα συμβαίνουν.» Είχε την ικανότητα να ακούει κάτι στο μυαλό της και να το μεταφράζει ακαριαία. Αγαπούσε την τρομπέτα, και αυτό ακουγόταν στον τρόπο που αυτοσχεδίαζε τα φωνητικά της κάθε βράδυ στη σκηνή. Δεν αυτοσχεδίαζε στο σημείο που μια ενορχήστρωση να μην αναγνωρίζεται· δούλευε μέσα στο πλαίσιο κάθε τραγουδιού και έκανε τα πράγματα διαφορετικά».
Ο Neal Sugarman θυμάται: «Συνδεθήκαμε με την Amy σε μουσικό επίπεδο, που ήταν αυτό που την ενδιέφερε 100%. Όταν ηχογραφήσαμε το «Valerie», κάναμε μερικές διαφορετικές εκδοχές, που ήταν πολύ διασκεδαστικό. Ήθελε να κάνει soul δίσκους, οπότε ήταν πολύ εύκολο. Το ίδιο συνέβη και με τις περιοδείες και τις εμφανίσεις μαζί της. Κάναμε αρκετές περιοδείες στις ΗΠΑ μαζί της και ήταν εξαιρετικά ευγενική, μας ευχαρίστησε για τη δουλειά που είχαμε κάνει στο άλμπουμ της, και ενδιαφερόταν για τις απόψεις μας σχετικά με διαφορετικές προσεγγίσεις κατά τη διάρκεια της δημιουργίας των τραγουδιών. Μας εμπιστευόταν, και περάσαμε υπέροχα μαζί».
Ο Paul O’Duffy περιγράφει μια μαγική στιγμή: «Την πρώτη φορά που ηχογραφήσαμε το «Wake Up Alone», η Amy το τραγούδησε από την αρχή μέχρι το τέλος σε ένα μόνο take, και ήταν απλώς σαν μαγεία. Ήταν το πιο εκπληκτικό πράγμα. Ο μόνος άνθρωπος που είχα βιώσει παρόμοια πριν ήταν η Dusty Springfield. Ο παραγωγός μέσα σου σκέφτεται: «Ας κάνουμε άλλη μια λήψη», αλλά η αλήθεια είναι, απλώς ήθελα να ακούσω και να δω την Amy να το τραγουδάει ξανά».
Ο John Harrison προσθέτει: «Νομίζω ότι ήταν απλώς τόσο γνώστη και πραγματικά εμπιστευτική, και ως παραγωγός, αυτό ήταν απελευθερωτικό γιατί απλώς μου επέτρεπε να κάνω ό,τι ήθελα, και ό,τι πίστευα ότι ήταν σωστό για το τραγούδι. Ένιωθα ότι θα με διόρθωνε αν κάτι δεν της άρεσε. Αλλά δεν έλεγε: ‘Κάνε αυτό, κάνε εκείνο.’ Επέτρεψε στη δημιουργική έκφραση να ρέει ελεύθερα στο δωμάτιο. Κάθε μέρα πρόσθετα κάποιες νέες κιθάρες στο τραγούδι [«He Can Only Hold Her»] και το ακούγαμε. Αυτό που συνειδητοποίησα ότι συνέβαινε στο τέλος της εβδομάδας μας ήταν ότι είχε συλλέξει ιδέες, και επεξεργαζόταν τη μελωδία στο μυαλό της καθώς προχωρούσαμε. Ήταν απίστευτο. Τότε θυμάμαι να σκέφτομαι: «Πρέπει να κάνω αυτό το τραγούδι να πετύχει επειδή αγαπώ τη φωνή της.» Το μόνο που ήθελα ήταν να το φτάσω σε ένα σημείο όπου να νιώθει ότι μπορούσε να τραγουδήσει την φωνή της, γιατί ήθελα να το ακούσω να βγαίνει στον κόσμο».
Ο Paul O’Duffy υπογραμμίζει την παθιασμένη φύση της Amy Winehouse: «Με την Amy, ήταν τόσο παθιασμένη που δεν μπορούσες να της επιβάλεις τίποτα [που δεν της άρεσε] καθόλου. Έψαχνες έναν τρόπο να προσεγγίσεις και να πεις: «Ας ακούσουμε τους Shangri-Las», ή να μιλήσεις για τους στίχους άλλων ανθρώπων. Είχε άποψη, αλλά δεν έλεγε απαραίτητα: «Μου αρέσει» ή «Δεν μου αρέσει» για ένα μέρος ενός τραγουδιού – απλώς δεν αντιδρούσε. Τότε κοιτούσες και εκείνη ζωγράφιζε, και έλεγε: «Πάμε να παίξουμε μπιλιάρδο.» Αυτός ήταν ο κώδικας για: «Αυτό δεν λειτουργεί!»» Ο John Harrison καταλήγει: «Ένιωθα ότι υπήρχε αρκετός αμοιβαίος σεβασμός και εμπιστοσύνη».
Η κληρονομιά του «Back to Black» παραμένει ζωντανή, αποδεικνύοντας τη διαχρονική δύναμη της μουσικής της Amy Winehouse και την ικανότητά της να αγγίζει τις καρδιές των ακροατών, είκοσι χρόνια μετά την κυκλοφορία του.
Διάβασε επίσης:
Δείτε το πλήρες άρθρο στο mad.gr →